भाषासु मुख्या मधुरा दिव्या गीर्वाण भारती।
तस्यां हि काव्यं मधुरं तस्मादपि सुभाषितम्॥

Monday, June 22, 2026

१४७८. उद्योगे नास्ति दारिद्र्यं जपतो नास्ति पातकम्।

१४७८. उद्योगे नास्ति दारिद्र्यं जपतो नास्ति पातकम्।  

मौने च कलहो नास्ति, नास्ति जागरिते भयम् ॥

चाणक्य नीती 


अर्थ :- (माणसाने नेहमी काही तरी) काम करत राहिले तर गरिबी येत नाही. (देवाच्या) नामाचा जप करत राहिले तर पाप लागत नाही. गप्प राहिल्याने भांडण टळते. सावधगिरी बाळगणाऱ्याला भीती नसते.


हिंदी अनुवाद

निरन्तर परिश्रम (काम) करते रहने से दरिद्रता (गरीबी) नहीं आती। (भगवान के) नाम का जप करते रहने से पाप नहीं लगता। मौन रहने (चुप रहने) से कलह (झगड़ा) नहीं होता, और जागरूक (सावधान) रहने वाले को कोई भय नहीं होता।

English Translation

There is no poverty for one who works hard diligently. No sin attaches to one who constantly chants the name of God. There is no quarrel or conflict for one who remains silent, and there is no fear for one who stays vigilant (alert).

Sunday, June 21, 2026

१४७७. प्रियङ्गुकलिकाश्यामं रूपेणाप्रतिमं बुधम्।

१४७७. प्रियङ्गुकलिकाश्यामं रूपेणाप्रतिमं बुधम्।

सौम्यं सौम्यगुणोपेतं तं बुधं प्रणमाम्यहम् ॥


अर्थ :- 

अगदी अजोड रूप धारण करणाऱ्या, प्रियङ्गुच्या कळी प्रमाणे शामल दिसणाऱ्या,नरम स्वभावाच्या, त्या बुध ग्रहाला मी वंदन करतो/करते.

प्रियंगु एक प्रसिद्ध आणि महत्वपूर्ण आयुर्वेदिक औषधी आहे. 

हिंदी अनुवाद

"अतुलनीय रूप धारण करने वाले, प्रियंगु की कली के समान श्याम वर्ण वाले, और कोमल स्वभाव वाले, उन बुध ग्रह को मैं प्रणाम करता/करती हूँ।"

English Translation

"I bow to Mercury, who possesses an incomparable form, whose complexion is dark like the bud of a Priyangu flower, and who is gentle in nature."

Saturday, June 20, 2026

१४७६. धरणीगर्भसम्भूतं विद्युत्कान्तिसमप्रभम्।

१४७६. धरणीगर्भसम्भूतं विद्युत्कान्तिसमप्रभम्।

कुमारं शक्तिहस्तं तं मङ्गलं प्रणमाम्यहम्॥३॥


अर्थ :- धरणीगर्भ....  पृथ्वीच्या पोटातून (आतून) निर्माण झालेल्या, विजेप्रमाणे  लखलखीत अशा, शक्ती हे शस्त्र हाती असलेल्या मंगळ या ग्रहाला मी वंदन करतो/करते. 


हिंदी अनुवाद

"पृथ्वी के गर्भ (भीतर) से उत्पन्न हुए, बिजली के समान चमकने वाले (तेजस्वी) और हाथ में 'शक्ति' नामक शस्त्र धारण करने वाले, ऐसे मंगल ग्रह को मैं नमस्कार करता/करती हूँ।"

English Translation

"I bow to Mars, the planet who was born from the womb (depths) of the Earth, who is as brilliant as lightning, and who holds the weapon named 'Shakti' in his hand."

Friday, June 19, 2026

१४७५. दधिशङ्खतुषाराभं क्षीरोदार्णवसम्भवम्।

 १४७५. दधिशङ्खतुषाराभं क्षीरोदार्णवसम्भवम्।

नमामि शशिनं सोमं शम्भोर्मुकुटभूषणम्॥२॥

अर्थ :- दही, शंख आणि दवबिंदू प्रमाणे दिसणाऱ्या, क्षीरसागरात जन्मलेल्या, भगवान शंकराचे शिरोभागी शोभून दिसणाऱ्या सुंदर अशा चंद्राला (मी) नमस्कार करतो/ते. 

नवग्रह स्तोत्र हे महर्षी व्यास यांनी रचलेले एक अत्यंत शक्तिशाली स्तोत्र आहे. यामध्ये नऊ ग्रहांची (सूर्य, चंद्र, मंगळ, बुध, गुरू, शुक्र, शनी, राहू आणि केतू) स्तुती करून त्यांच्याकडून शुभ आशीर्वाद मागितले आहेत.

हिंदी अनुवाद

"दही, शंख और ओस की बूंदों के समान (श्वेत) दिखने वाले, क्षीरसागर (दूध के सागर) से उत्पन्न हुए और भगवान शिव के सिर पर सुशोभित होने वाले, ऐसे सुंदर चंद्रमा को मैं नमस्कार करता/करती हूँ।"

English Translation 

"I bow to the beautiful Moon, who resembles the whiteness of yogurt, conch shell, and dew-drops, who was born from the Ocean of Milk, and who adorns the head of Lord Shiva."

Thursday, June 18, 2026

१४७४. जपाकुसूमसंकाशं काश्यपेयं महाद्युतिम्।

१४७४.  जपाकुसूमसंकाशं काश्यपेयं महाद्युतिम्।

तमोsरिं सर्वपापघ्नंप्रणतोsस्मि दिवाकरम्॥


अर्थ : - जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे ज्याचा रंग आहे अशा, कश्यप ऋषींचा पुत्र असणाऱ्या, अंधाराचा नाश करणाऱ्या अतिशय तेजस्वी अशा, सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या सूर्याला मी वंदन करतो / करते. 


नवग्रह स्तोत्रातील सूर्य स्तोत्र. 


हिंदी अनुवाद

"जौ (जास्वंद) के फूल के समान जिनका रंग है, जो कश्यप ऋषि के पुत्र हैं, जो अंधकार का नाश करने वाले अत्यंत तेजस्वी हैं, और जो सभी पापों का विनाश करते हैं, ऐसे सूर्य देव को मैं नमन करता हूँ।"

अंग्रेजी अनुवाद

"I bow to the Sun God, whose color is like that of a hibiscus flower, who is the son of Sage Kashyapa, who is the destroyer of darkness and possesses immense brilliance, and who expels all sins.

Wednesday, June 17, 2026

१४७३. केतक्य: कण्टकैर्व्याप्ता: नलिन्य: या: पङ्कसंभवा:।

१४७३. केतक्य: कण्टकैर्व्याप्ता: नलिन्य: या: पङ्कसंभवा:। 

विलासिन्य: सगर्वाश्च क्व रत्नमनुपद्रवम्॥


अर्थ :  खूप गुण जिथे असतात तिथे कुठला तरी दोष असतो च संपूर्ण निष्कलंक वस्तू सापडत नाही असे कवि सांगतोय.

केवडा (खूप सुगंध देतो खरा) पण त्याच्या भोवती काटे असतात,कमळ  चिखलात उगवते.सुंदर स्त्रिया गर्विष्ठ असतात.कुठल रत्न निर्दोष आहे? कोणतही नाही.


हिंदी अनुवाद

केतकी के पौधे कांटों से घिरे होते हैं, कमलिनी (कमल का पौधा) कीचड़ से पैदा होती है, और सुंदर (विलासप्रिय) स्त्रियां गर्व (अभिमान) से युक्त होती हैं; फिर इस संसार में ऐसा कौन सा रत्न है, जो किसी उपद्रव (कष्ट, दोष या बाधा) से रहित हो?

भावार्थ: इस संसार में कोई भी मूल्यवान या सुंदर वस्तु पूरी तरह से निर्दोष नहीं है। हर अच्छी चीज़ के साथ कोई न कोई कमी या कठिनाई जुड़ी होती है।


English Translation

The Ketaki (screw-pine) bushes are surrounded by thorns, the lotuses grow out of mud, and beautiful, luxurious women are full of pride; where indeed is that gemstone which is completely free from any blemish, trouble, or disturbance?

Meaning: There is nothing in this world that is absolutely perfect or without flaws. Every beautiful or valuable thing comes with its own set of disadvantages or difficulties.

Tuesday, June 16, 2026

१४७२. श्री घोरकष्टोद्धरण स्तोत्रम् - श्री वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) कृत

१४७२. श्री घोरकष्टोद्धरण स्तोत्रम् - श्री वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) कृत


https://sanskritstotre.blogspot.com/2026/06/blog-post.html