भाषासु मुख्या मधुरा दिव्या गीर्वाण भारती।
तस्यां हि काव्यं मधुरं तस्मादपि सुभाषितम्॥

Wednesday, April 22, 2026

१४३९. अतिरूपेण वै सीता, अतिगर्वेण रावण:।

 १४३९. अतिरूपेण वै सीता, अतिगर्वेण रावण:। 

अतिदानाद्बलिर्बद्ध: अति सर्वत्र वर्जयेत्॥


अर्थ: 

अतिशय सुंदर असल्याने सीतेला (रावणाने) पकडले., फार गर्व केल्याने रावणाचा विनाश झाला.दानाचा अतिरेक केल्याने बळीराजा अडचणीत आला. ‍(याचा निष्कर्ष असा की)  कुठल्याही कामात मीच श्रेष्ठ असे वागू नये.


Hindi Translation (हिंदी अनुवाद)

अत्यधिक सुंदर होने के कारण सीता का अपहरण हुआ। अत्यधिक अहंकार के कारण रावण का विनाश हुआ। अत्यधिक दान देने के कारण राजा बलि संकट में पड़ गए। (इसका निष्कर्ष यह है कि) किसी भी कार्य में 'मैं ही श्रेष्ठ हूँ' ऐसा अहंकार नहीं करना चाहिए।


English Translation

Sita was abducted because of her extreme beauty. Ravana met his downfall due to his extreme pride. King Bali faced trouble because of his excessive charity. (The conclusion is that) one should not act with the arrogance of being superior in any task.

Monday, April 20, 2026

१४३८. यस्य माता गृहे नास्ति, तस्य माता हरीतकी ।

१४३८. यस्य माता गृहे नास्ति, तस्य माता हरीतकी । 

कदाचित् कुप्यते माता, नोदरस्था हरीतकी ॥


अर्थ:

हिरडा या औषधाची माहिती - आई जरी घरी नसली तरी हे औषध आईप्रमाणे (काळजी घेणारे, हितचिंतक) आहे, कधीतरी आई सुद्धा चिडेल पण पोटात गेलेल हे औषध चांगलाच परिणाम करते, कधीच वाईट होत नाही.


Hindi Translation

हिरडा (हरीतकी) के बारे में जानकारी: जिसकी माता घर में नहीं है, उसकी माता हरीतकी (हिरडा) है। कभी-कभी माता भी अपने बालक पर क्रोधित हो सकती है, लेकिन पेट में गई हुई हरीतकी कभी भी बुरा परिणाम नहीं देती (वह सदैव माँ की तरह ही हितकारी होती है)।


English Translation

Information about Haritaki (Chebulic Myrobalan): For one whose mother is not at home, Haritaki acts as the mother. While a mother might occasionally get angry or annoyed with her child, Haritaki, once consumed, never causes any harm and always works for one's well-being.