भाषासु मुख्या मधुरा दिव्या गीर्वाण भारती।
तस्यां हि काव्यं मधुरं तस्मादपि सुभाषितम्॥

Friday, October 17, 2014

१३५९. न तथा तप्यते विद्धः पुमान्बाणैः सुमर्मगैः |

यथा तुदन्ति मर्मस्था ह्यसतां परुषेषवः || भागवत

अर्थ

दुष्ट लोकांच्या मर्मावर बोट ठेवणाऱ्या वाग्बाणांनी माणसाची जशी तडफड होते, तितकी बाणांनी अगदी मर्मावर जखम झाली तरी [वाग्बाणांएवढी] तडफड होत नाही.

Tuesday, October 14, 2014

१३५८. अयि बत गुरुगर्वं मा स्म कस्तूरि यासीरखिलपरिमलानांमौलिना सौरभेण |

 गिरिगहनगुहायां लीनमत्यन्तदीनं स्वजनकममुनैव प्राणहीनं करोषि ||

अर्थ

हे कस्तूरी; सर्व सुवासांमध्ये [माझा सुगंध]सर्वश्रेष्ठ आहे असं म्हणून अगदी ताठ्यात राहू नकोस. [सुगंध जरी श्रेष्ठ असला तरी अगदी अंधाऱ्या गुहेत दडून बसणाऱ्या; गरीब बिचाऱ्या स्वतःच्या बापाचे प्राण त्या [सुवासा] पायीच  गमावलेले आहेस.

Monday, October 13, 2014

१३५७. दुरधीता विषं विद्या अजीर्णे भोजनं विषम् |

विषं गोष्ठी दरिद्रस्य विषं व्याधिरवीक्षितः ||

अर्थ

शिक्षण वाईट रीतीने [लक्ष न देता; गर्वाने अभ्यास न करता; वाईट हेतू मनात ठेऊन] घेतल्यास विषाप्रमाणे असते. आधीच अजीर्ण झालं असताना जेवण हे विष होय. घोळक्यात [नुसतं गप्पा] मारत बसणं गरीब माणसाला विषाप्रमाणे आहे. औषध न करता ठेवलेला आजार अगदी धोकादायक आहे.

Friday, October 10, 2014

१३५६. नाविदग्धः प्रियं ब्रूयात्स्फुटवक्ता न वञ्चकः |

निःस्पृहो नाधिकारी स्यान्नाकामी मण्डनप्रियः ||

अर्थ

अपरिपक्व माणूस गोड बोलत नाही. स्पष्टवक्ता लबाड [फसवणारा] नसतो. निरिच्छ माणूस  कुठल्या जबाबदाऱ्या घेत नाही. कामेच्छा नसणारा कधी नटणमुरडणं करत नाही.

१३५५. स्थान एव नियोज्यन्ते भृत्याश्चाभरणानि च |

नहि चूडामणि: पादे नूपुरं  मूर्ध्नि  धार्यते ||

अर्थ

दागिने आणि नोकर यांना योग्य ठिकाणीच ठेवावं. [नोकराशी फ़ार जवळिक करु नये; फ़ार लाड करु नयेत तसंच अपमान पण करु नये.] जसं [डोक्यावर घालण्याचं] चूडामणि [रत्न] पायात घालत नाहीत आणि पैन्जण डोक्यात घालत नाहीत.

Saturday, October 4, 2014

१३५४. ॐअक्षसृक्परशुं गदेषुकुलिशं पद्मं धनुष्कुण्डिकां दण्डं शक्तिमसिं च चर्म जलजं घण्टां सुराभाजनम् |

शूलं पाशसुदर्शने च दधतीं हस्तैः प्रसन्नाननां सेवे सैरिभमर्दिनीमिह महालक्ष्मींं सरोजस्थिताम्  ||
अर्थ

मी कमल या आसनावर बसलेल्या; प्रसन्न मुख असणाऱ्या; भगवती महालक्ष्मीचे ध्यान [गुणगान] करतेअशी की  जिच्या हातात जपमाळ; परशू; गदा; बाण; वज्र; कमल; धनुष्य; कुण्डिका; दण्ड; शक्ति; तरवार; ढाल; शंख; घंटा; सुरापात्र; शूल; पाश आणि चक्र आहे.

१३५३. या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना |

या ब्रह्माच्युतशंकरप्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्ड्यापहा ||
 
अर्थ
 
बुद्धीच्या मंदपणाचा संपूर्णपणे नाश करणारी; कुंडाची फुलं; चंद्र आणि तुषाराप्रमाणे शुभ्र दिसणारी; शुभ्र वस्त्रे परिधान करणारी; श्रेष्ठ अशा प्रकारचा वीणेचा दांडा जिच्या हातात आहे अशी; शुभ्र कमलावर बसलेली; ब्रह्मदेव; शंकर आणि श्रीविष्णू जिला नेहमी प्रणाम करतात अशी देवी सरस्वती माझे रक्षण करो.