भाषासु मुख्या मधुरा दिव्या गीर्वाण भारती।
तस्यां हि काव्यं मधुरं तस्मादपि सुभाषितम्॥

Friday, August 23, 2013

१०८६. काष्ठादग्निर्जायते मथ्यमानाद्भूमिस्तोयं खन्यमाना ददाति |

सोत्साहानां नास्त्यसाध्यं नराणां मार्गारब्धाः सर्वयत्नाः फलन्ति ||

अर्थ

लाकडे एकामेकावर घासल्यामुळे अग्नि उत्पन्न होतो. [खरं म्हणजे हे फार कठीण काम आहे पण प्रयत्नपूर्वक सतत करत राहिल्यास यश मिळत.] जमीन खणत राहिल्याने [खूप काळाने का होईना] पाणी लागत. उत्साही लोकांना अशक्य असे काही नाही. [योग्य रीतीने] प्रयत्न केल्यावर ते फलद्रूप होतातच.

१०८५. तावदेषा देवभाषा देवी स्थास्यति भूतले |

यावच्च वंशोऽस्त्यार्याणां तावदेषा ध्रुवंध्रुवा ||

अर्थ

[आज संस्कृत -दिन आहे २०/०८/२०१३] जोपर्यंत  आर्यांचा वंश या जगामध्ये अस्तित्वात आहे, तोपर्यंत देवांची असलेली ही नितांतसुंदर आणि सामर्थ्यवान अशी संस्कृत भाषा अढळ स्थानी राहील.

Monday, August 19, 2013

१०८४. पशुखलजनमध्ये खलस्त्याज्यो पशुर्वरम् |

पशवस्तु रक्षणीयाः कृतघ्नो न तु दुर्जनः ||
अर्थ

पशु व दुष्ट माणूस यांमध्ये दुष्टाचा त्याग करणे हे बरोबर आहे. [त्या दोघात] पशु बरा. कृतघ्न, दुष्ट माणसाचे रक्षण करू नये, प्राण्यांच करावं.

१०८३. वचस्तत्र प्रयोक्तव्यं यत्रोक्तं लभते फलम् |

स्थायी भवति चात्यन्तं रागः शुक्लपटे यथा ||
अर्थ

बोलणे ज्याठिकाणी फलदायी होईल [बोलण्याचा जिथे उपयोग होईल] त्याच ठिकाणी बोलावे. पांढऱ्या कापडावर दिलेला रंग पक्का बसतो, त्याप्रमाणे [आधीच गडद अशा रंगावर पुन्हा दुसऱ्या रंगाचा हात दिला तर काहीच उपयोग होत नाही तसं असतं.]

Friday, August 16, 2013

१०८२. न स्वल्पस्य कृते भूरि नाशयेन्मतिमान्नर: |

एतदेव हि पाण्डित्यं यत्स्वल्पाद्भूरि रक्षणम् ||

अर्थ

बुद्धीमान माणसाने छोट्याशा गोष्टी साठी मोठ्या गोष्टींचा नाश करू नये. थोडे [देऊन] मोठ्याचं रक्षण करणे यातच शहाणपण आहे.

१०८१. राष्ट्रध्वजो राष्ट्रभाषा राष्ट्रगीतं तथैव च |

एतानि मानचिह्नानि सर्वदा  हृदि धार्यताम् ||

अर्थ

आपला राष्ट्रध्वज [तिरंगा] राष्ट्रगीत [वन्दे मातरम्; जन गण मन] आणि राष्ट्रभाषा हिंदी, ही आपली मानचिह्ने आहेत. त्यांचा आपण नेहमी आदर राखला पाहिजे.

Wednesday, August 14, 2013

१०८०. विकृतिं नैव गच्छन्ति सङ्गदोषेण साधवः |

आवेष्टितो महासर्पैश्चन्दनो न विषायते ||

अर्थ

संगत [वाईट] असली तरी त्या दोषामुळे सज्जन लोक बिघडत नाहीत. मोठमोठ्या [विषारी] सापांनी वेटोळी घातली, तरीसुद्धा चंदनाचे झाड विषारी बनत नाही.