४२३. उद्योगिन: करालम्बं करोति कमलालया |

अनुद्योगिकरालम्बं करोति कमलाग्रजा ||

अर्थ

साक्षातलक्ष्मी उद्योगी माणसाचा हात आपल्या हाती घेते. निरुद्योगी माणसाचा हात अक्काबाई - तिची थोरली बहिण; अवदसा - धरते.

४२२. अत्यादरो भवेद्यत्र कार्यकारणवर्जित: |

तत्रशङ्काप्रकर्तव्यापरिणामे सुखावहा ||

अर्थ

जिथे कारण नसतानाही अतिशय आदर दाखवला तेथे संशय मनात धरून [ काही काळबेर नाही याची खात्री करून ] वागणे हे परिणामाच्या दृष्टीने चांगले असते.

४२१. आलस्यं यदि न भवेज्जगत्यनर्थ: को न स्याद्बबहुधनको बहुश्रुतो वा |

आलस्यादियमवनि: ससागरान्ता सम्पूर्णा नरपशुभिश्च निर्धनैश्च ||

अर्थ

आळस नावाचा अनर्थ या जगात नसेल [उरला नाही] तर कोण बरे श्रीमंत किंवा विद्वान होणार नाही [प्रत्येकजण उत्कृष्ट ज्ञान मिळवेल ] यापृथ्वीवर आळस टिकून आहे म्हणूनच समुद्राने वेढलेली ही पृथ्वी नरपशूंनी - क्रूर लोकांनी आणि दळभद्री लोकांनी भरून उरलीय.

४२०. खल: करोति दुर्वुत्तं नूनं फलति साधुषु |

दशाननोऽहरत्सीतां बन्धनं च महोदधे: ||

अर्थ

दुष्ट मनुष्य काहीतरी लफड करून ठेवतो आणि त्याचे परिणाम भोगावे लागतात कायमचे एखाद्या सज्जनाला. हेच पहाना सीता पळवली रावणाने आणि सेतुबन्धन मात्र कायम पडलं महासागरावर.

४१९. अकर्णमकरोच्छेषं विधिर्ब्रह्माण्डभङ्गधीः |

श्रुत्वा रामकथां रम्यां शिरः कस्य न कम्पते ||

अर्थ

[अतिशय] सुंदर रामकथा ऐकून कोणाचे मस्तक डोलणार नाही? [म्हणूनच शेषाने जर रामकथा ऐकली त्याचे मस्तक डोलावाल्यामुळे त्याच्या मस्तकावरील] पृथ्वीगोल कोसळून फुटेल या भीतीने ब्रह्मदेवाने त्याला कर्णहीन बनवले आहे.

४१८. शनैः पन्थाः शनैः कन्थाः शनैः पर्वतमस्तके |

शनैर्विद्या शनैर्वित्तं पञ्चैतानि शनैः शनैः ||

अर्थ

मार्ग आक्रमण करणे; सन्यासी बनणे; डोंगरमाथ्यावर चढून जाणे; विद्याध्यायन करणे; धन मिळवणे या पाच गोष्टी हळू हळू अवास्तव घाई न करता साधाव्यात. घाई केली की त्याचे दुष्परिणाम चिरकाल भोगावे लागतात.

४१७. विषभारसहस्रेण गर्वं नायाति वासुकिः |

वृश्चिकोबिन्दुमात्रेणोर्ध्वं वहति कण्टकम् ||

अर्थ

[नागराज ] वासुकी विषाचा प्रचंड साठा जवळ असूनही त्याचा गर्व बाळगत नाही. विंचवाजवळ थेंबभरच विष असेल पण तो नांगी [गर्वाने] सतत वर करून चालतो.