१११८. निपानमिव मण्डूकाः सरः पूर्णमिवाण्डजाः |

सोद्योगं नरमायान्ति विवशाः सर्वसम्पदः ||

अर्थ

ज्याप्रमाणे बेडूक तळ्याकडे आणि पक्षी  पूर्ण भरलेल्या जलाशयाकडे आपसूक येतात, [त्याचप्रमाणे] उद्यमशील माणसाकडे सर्व प्रकारच्या संपत्तीचा साठा त्याला वश होऊन जमतो.

१११७. गीता सुगीता कर्तव्या किमन्यैः शास्त्रविस्तरैः |

या स्वयं पद्मनाभस्य मुखपद्माद्विनि:सृता ||

अर्थ

दुसऱ्या शास्त्रांच्या पसाऱ्याची जरूरच काय आहे? गीतेचे चांगल्या प्रकारे पठण करावे. ती तर खुद्द परमेश्वराच्या मुखकमलातून बाहेर आलेली आहे. [सर्व ज्ञानाच सार त्यात भरलेलं आहे.]

१११६. वपुर्याति श्रियो यान्ति यान्ति सर्वेऽपि बान्धवाः |

कथासारे हि संसारे कीर्तिरेका स्थिरा भवेत्‌ ||

अर्थ

शरीर नष्ट होत; अपार वैभव निघून जात; सर्व बान्धव [नातेवाईक; मित्र; संबंधित स्वर्गात] जातात. या क्षणभंगुर जगात कीर्ति हे एकच गोष्ट कायम टिकणारी आहे. [आपण आज नाही उद्या मरणारच आहोत तर चांगली कृत्ये करावी नाव तरी टिकेल बदनामी ओढवून घेऊ नये; बाकी सगळं जाणारच असत. नावाला जपावं. ]

१११५. वाचनं ज्ञानदं बाल्ये; तारुण्ये शीलरक्षकम् |

वार्धके दु:खहरणं; हितं सद्ग्रन्थवाचनम् ||

अर्थ

[चांगल्या] ग्रंथांच्या वाचनामुळे लहान वयात ज्ञान संपादन होते; तरूणपणी चारित्र्याच रक्षण करण्यास ते उपयोगी पडते आणि म्हातारपणी आपण [सद्ग्रंथाच्या वाचनाने] दु:ख विसरतो. [त्यामुळे] वाचन करणे हे आयुष्यात सर्वकाळी कल्याणकारी असते.

१११४. संसारविषवृक्षस्य द्वे एव मधुरे फले |

सुभाषितं च सुस्वादु सद्भिश्च सह सङ्गमः ||

अर्थ

या विषमय अशा संसार रूपी वृक्षाला दोनच मधुर फळं लागलेली असतात. [बाकी सर्व गोष्टी परिणामी कडवट; तुरट - शेवटी दुःखदायक असतात.] अतिशय मधुर अशी सुभाषिते आणि सज्जनांचा सहवास [ही ती मधुर फळे आहेत.]

१११३. तच्चिन्तनं तत्कथनमन्योन्यं तत्प्रबोधनम् |

एतदेकपरत्वं च तदभ्यासं विदुर्बुधाः ||

अर्थ

[फक्त] त्याबद्दलच विचार करणे; त्या बद्दल बोलणे; त्याच विषयाची चर्चा करणे याला बुद्धिमान लोक अभ्यास असे म्हणतात. [त्याच कामाला वाहून घेतलं तर कार्य तडीस जातात.]

१११२. यद्येन क्रियते किञ्चिद्येन येन यदा यदा |

विनाभ्यासेन तन्नेह सिद्धिमेति कदाचन ||

अर्थ

[माणूस] कुठलीही गोष्ट पूर्णत्वाला नेणार असेल तर मनापासून अभ्यास केल्याशिवाय त्याची पूर्तता कधीही होत नाही, मग साधन कुठलीही वापरू देत [मनापासून पूर्ण प्रयत्नानेच कुठलही काम तडीस जात.]