१४८८. बहुनिष्कपटद्रोही बहुधान्योपघातक:।
रन्ध्रान्वेषी च सर्वत्र दूषको मूषको यथा ॥
अर्थ :- निंदक हा उंदिरा सारखा असतो असे कवि सांगतो बहु-निष्क- पट- द्रोही - उंदीर. किमती कपडे कुरतडणारा. निंदक - निरागस माणसांचा द्वेष्टा.
बहु-धान्य- उपघातक. पुष्कळ धान्यांचा सत्यानाश करतो. हे उंदराबद्दल आहे. निंदक - बहुधा अन्योपघातक दुसऱ्याला त्रास देणारा. उंदीर - रन्ध्रान्वेषी - बिळे शोधतो. निंदक - अगदी छोट्या छोट्या दोषांवर टीका करतो.
उंदराप्रमाणे जो अत्यंत कपटी (खोटारडा), द्रोह (विश्वासघात) करणारा, धान्याचे (किंवा इतरांच्या संपत्तीचे) मोठ्या प्रमाणावर नुकसान करणारा, नेहमी इतरांचे दोष किंवा उणिवा शोधणारा आणि प्रत्येक गोष्टीत दूषण (दोष) ठेवणारा असतो (तो माणूसही उंदरासारखाच असतो).
हिंदी अनुवाद
चूहे के समान जो बहुत कपटी (धोखेबाज़), द्रोह (विश्वासघात) करने वाला, अनाज (या धन-संपत्ति) का भारी नुकसान करने वाला, हमेशा दूसरों की कमियाँ या छिद्र ढूँढ़ने वाला और हर चीज़ में दोष निकालने वाला होता है (वह व्यक्ति चूहे के ही समान निंदनीय है)।
भावार्थ: इस श्लोक में एक दुष्ट और निंदक व्यक्ति की तुलना चूहे से की गई है। जैसे चूहा अनाज को नष्ट करता है, छिपकर वार करता है और हमेशा दीवारों में छेद तलाशता रहता है; वैसे ही दुर्जन व्यक्ति भी दूसरों का नुकसान करता है, पीठ पीछे धोखा देता है, हमेशा दूसरों की कमजोरियों (कमियों) को खोजता है और हर अच्छी बात में भी दोष निकालता है।
English Translation
Just like a mouse (or rat), a person who is highly deceitful, treacherous, a massive destroyer of grain (or wealth), always searching for loopholes (or weaknesses in others), and constantly criticizing or finding faults everywhere (is considered contemptible).
Meaning: This verse draws a parallel between a malicious person and a rat. Just as a rat is sneaky, destroys harvested grain, constantly looks for holes or vulnerabilities in a house, and ruins things by gnawing; a toxic person betrays trust, causes financial or emotional harm, constantly hunts for other people's flaws, and speaks ill of everything.
No comments:
Post a Comment