११०५. मृदो: परिभवो नित्यं वैरं तीक्ष्णस्य नित्यश:|

उत्सृज्यैतद्द्वयं तस्मान्मध्यां वृत्तिं समाश्रयेत् ||

अर्थ

मऊ [बोटचेप] वागणाऱ्यांचा नेहमी अपमान होतो आणि [फार] कडक असेल तर त्याच सगळ्यांशी सतत भांडण [शत्रुत्व] होत. म्हणून ही दोन्ही टोक टाळून मध्यम मार्गाचा अवलंब करावा.

११०४. यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः |

यत्रैतास्तु न पूज्यन्ते सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः ||

अर्थ

जेथे स्त्रियांची पूजा केली जाते [त्यांना मान दिला जातो] तेथे देवता आनंदाने राहतात. जेथे त्यांचा मान राखला जात नाही तेथील सर्व कार्ये निष्फळ होतात.

English Meaning :

Where women are worshiped, goddesses dwell.
Where they are not worshiped, all actions are fruitless.

११०३. विषादप्यमृतं ग्राह्यममेंध्यादपि काञ्चनम् |

अमित्रादपि सद्वृत्तं बालादपि सुभाषितम् ||

अर्थ

विषातून [सुद्धा] अमृत [सापडल्यास] घ्यावे. अपवित्र ठिकाणापासूनही सोने घ्यावे. शत्रूपासूनही सदाचरण घ्यावे. [शिकावे] जर लहान मूले काही चांगलं बोलली तर ते जरूर [ऐकून त्यातलं ]चांगलं घ्यावं.

११०२. सछिद्रो मध्यकुटिल: कर्ण: स्वर्णस्य भाजनम् |

धिग्दैवं विमलं नेत्रं पात्रं कज्जलभस्मनः ||

अर्थ

[मधेच] छिद्र असलेला; वाकडा असलेला कान हा सोन्याच्या अलंकाराचे स्थान होतो आणि [काय हे] दुर्दैव! अगदी निर्मळ अशा डोळ्याला मात्र काजळ फासतात.

११०१. हीनसेवा न कर्तव्या कर्तव्यः महदाश्रयः |

राममासाद्य लङ्कायां लेभे राज्यं बिभीषणः ||

अर्थ

मोठ्या लोकांचा आधार घ्यावा. क्षुल्लक माणसांची सेवा करत बसू नये. [प्रत्यक्ष] रामाची [सेवा] करून बिभीषणाला [सोन्याच्या] लंकेच राज्य मिळालं.

११००. जेतुं यस्त्रिपुरं हरेण हरिणा व्याजाद्बलिं बध्नता स्रष्टुं वारिभवोद्भवेन भुवनं शेषेण धर्तुं धराम् |

पार्वत्या महिषासुरप्रमथने सिद्धाधिपैः सिद्धये ध्यातः पञ्चशरेण विश्वजितये पायात्स नागाननः ||

अर्थ

[विजय मिळावा; विघ्न येऊ नयेत म्हणून ज्या गजमुखाच] त्रिपुरासुराच्या तीन पुरांचा नाश करण्यासाठी भगवान शंकरांनी; याचनेच्या मिषाने बळीला पकडण्यासाठी श्रीविष्णूनी; जगताची निर्मिती करण्यासाठी ब्रह्मदेवाने; शेषाने पृथ्वीचा [भार घेण्याची ताकद यावी] म्हणून; महिषासुराचा वध करण्याच्यावेळी जगदंबेने; सिद्धी प्राप्त करण्यासाठी सिद्धानी; सर्व विश्व पादाक्रांत करण्यासाठी मदनाने ज्याचं मनात चिंतन केलं तो गजमुख [जशा त्यांच्या इच्छा त्यांनी पूर्ण केल्या तशा आमच्या पण पूर्ण करून आमचे] रक्षण करो.

१०९९. अमितगुणोऽपि पदार्थो दोषेणैकेन निन्दितो भवति |

सकलरसायनसारो दोषेणैकेन लशुन इव ||

अर्थ

असंख्य गुण असले तरी एखाद्याच दोषामुळे त्याला नाव ठेवली जातात. सर्व चांगल्या [उपयुक्त] सत्वांचा साठा असला, तरी दर्पामुळे लसणीला लोक नाक मुरडतात.