१२६७. न पश्यति च जन्मान्धः कामान्धो नैव पश्यति |

न पश्यति मदोन्मत्तो ह्यथीं दोषं न पश्यति ||

अर्थ

जन्मापासून अंधाला दिसत नाहीच. विषयांधाला [पाप; धोके; परिणाम] दिसत नाहीत. मस्तवाल माणसाला [सद्गुणी; गरजवंत वगैरे] दिसत नाही. गरजवंताला [कशात] दोष दिसत नाहीत.

१२६६. ब्रह्मन्; कृष्णकथाः पुण्याः माध्वीर्लोकमलापहाः |

को नु तृप्येत शृण्वानः श्रुतज्ञो   नित्यनूतनाः || भागवत

अर्थ

हे [शुक] महर्षे; अतिशय रसाळ; नेहमी नव्याप्रमाणे वाटणाऱ्या; पुण्य मिळवून देणाऱ्या; या जगाच काळबेरं [वाईट; पाप] नाहीसं करणाऱ्या अशा कृष्णकथा ऐकताना कोणाला बरे समाधानी वाटणार नाही? [त्या अजून अजून ऐकाव्या असंच वाटेल.]

१२६५. देशे देशे किमपि कुतुकादद्भुतं लोकमानाः संपाद्यैव द्रविणमतुलं सद्म भूयोऽप्यवाप्य |

संयुज्यन्ते सुचिरविरहोत्कण्ठिताभिःसतीभिः सौख्यं धन्याःकिमपि दधते सर्वसंपत्समृद्धाः ||

अर्थ

अगदी भरपूर संपत्ती मिळवून परदेशातल्या आश्चर्य वाटेल अशा विविध गोष्टी पाहून आपल्या घरी परत आल्यावर, अतिशय श्रीमंती मिळवलेल्या; कृतकृत्य अशा [कामासाठी परदेशी राहिलेल्याना] पुष्कळ काळपर्यंत झालेल्या विरहामुळे उत्कंठित झालेल्या प्रियेचा सहवास मिळाल्याने अपूर्व सुखाचा अनुभव मिळतो.

१२६४. नीरसान्यपि रोचन्ते कार्पासस्य फलानि मे |

येषां गुणमयं जन्म परेषां गुह्यगुप्तये ||

अर्थ

कापसाची फळ [बोंड] शुष्क [रसहीन] असून सुद्धा मला आवडतात. [जरी रसदार नसली] तरी गुणी [गुण किंवा धागा यांनी युक्त] अशा यांच्या जन्मामुळे दुसऱ्यांच लज्जारक्षण होत. [त्यांचा परोपकाराचा गुण स्तुत्य आहे.]

१२६३. अवशेन्द्रियचित्तानां हस्तिस्नानमिव क्रियाः |

दुर्भगाभरणप्रायो ज्ञानं भारो क्रियां विना ||

अर्थ = ज्यांची इंद्रिये स्वतःच्या ताब्यात नाहीत त्यांच कुठलहि काम हत्तीच्या आंघोळी प्रमाणे असत. [हत्ती पाण्यात डुंबल्यावर लगेच मातीत सुद्धा लोळेल मग त्या अंग स्वच्छ करण्याला काय अर्थ? तसंच काही केल्यावर त्याच्या उलट सुद्धा वर्तन हे लोक करू शकतात.] कुठलही ज्ञान झाल्यावर ते जीवनात आचरणात आणलं नाही तर ते कमनशिबी माणसाने घातलेल्या दागिन्या प्रमाणे ओझच होय.

१२६२. अपराधो न मेऽस्तीति नैतद्विश्वासकारणम् |

विद्यते हि नृशंसेभ्यो भयं गुणवतामपि ||

अर्थ

कर्दनकाळ माणसांच्या बाबतीत "मी काही गुन्हा केला नाही" त्यामुळे [तो छळणार नाही अशी] खात्री; अगदी गुणी लोकांना सुद्धा; धरता येत नाही.

१२६१. अलभ्यं लब्धुकामस्य जनस्य गतिरीदृशी |

अलभ्येषु मनस्तापः संचितार्थो विनश्यति ||

अर्थ

असाध्य गोष्टीच्या पाठीमागे लागलेल्या माणसाची अवस्था अशी होते की; असाध्य वस्तु न मिळाल्याने मनस्ताप तर होतोच [आणि ती मिळवण्यासाठी] जमवलेली पुंजी मात्र खलास होऊन जाते.