५७९. निस्सारस्य पदार्थस्य प्रायेणाडम्बरो महान् |

न सुवर्णें ध्वनिस्तादृक् यादृक्कांस्ये प्रजायते ||

अर्थ

साधारणपणे ज्या गोष्टीत फारसे गुण नसतात त्यांच खूप मोठ अवडंबर माजवलेलं असतं. [त्या भपकेदार असतात ] काशाचा आवाज जितका मधुर असतो तितका सोन्याचा नसतो. [क्षुद्र वस्तू भपक्यामुळे खपवता येतात पण सोन्यासारख्या वस्तूला भपक्याची जरूर नसते.]

५७८. सुवर्णं हि यथा श्रेष्ठं सर्वधातुषु गण्यते |

तथा गुणेषु सर्वेषु सौजन्यं श्रेष्ठमुच्यते ||

अर्थ

ज्याप्रमाणे सोन सगळ्या धातूंमध्ये श्रेष्ठ आहे असं समजतात, त्याच प्रमाणे सर्व गुणांमध्ये सौजन्य [माणुसकी] हा गुण सर्वश्रेष्ठ समजला जातो.

५७७. विप्रास्मिन्नगरे को महान् कथयतां तालदृमाणां गणा: को दाता? रजको ददाति वसनं प्रातर्गृहीत्वा निशि |

को दक्ष:? परदारवित्तहरणे सर्वेऽपि दक्षा: जना: कस्माज्जीवसि हे सखे कृमिविषन्यायेन जीवाम्यहम् ||

अर्थ

'अरे ब्राह्मणा, या गावात महान् [थोर, उंच] सांग रे बाबा' [गावात नवीनच आलेला होतकरू विचारतो]; 'ताडाच्या झाडांच बेट'; 'दाता [उदार] कोण आहे?'; 'धोबी - तो सकाळी कपडे घेऊन जातो आणि रात्री देतो' ; 'कोण दक्ष [लक्षपूर्वक, चटकन आणि कौशल्याने काम करणारा] आहे?'; 'दुसऱ्याची संपत्ती आणि स्त्री यांच हरण [गैरफायदा घेण्याच्या बाबतीत] सर्वच लोक दक्ष आहेत; 'अरे मग तू जगतोस तरी कसा?'; 'अरे मित्रा. विषातल्या किड्यासारखा [मी ही तसलाच रे] ' [आदर्शवादाचा कसा -हास झालाय त्याचं उत्तम वर्णन.]

५७६. नवं वस्त्रं नवं छत्रं नव्या स्त्री नूतनं गृहम् |

सर्वत्र नूतनं शस्तं सेवकान्ने पुरातने ||

अर्थ

नवीन कपडा; नवी छत्री; नव्याने [तारुण्यात पदार्पण केलेली] स्त्री; नवं घर हे कौतुकास्पद असतं. सर्व गोष्टी नव्या चांगल्या पण, नोकर आणि धान्य [विशेषतः तांदूळ] जुनेच चांगले.

५७५. जनैर्जनहितार्थाय जनानामेव निर्मितम् |

लोकतन्त्रं भारतस्य वसुधायां विराजते ||

अर्थ

जनांनीच [लोकांनीच] जनांच्या कल्याणासाठीच, लोकांचीच, निर्माण केलेली भारताची लोकशाही पृथ्वीतलावर शोभून दिसते.

५७४. कोऽरुक कोऽरुक कोऽरुक हितभुक् मितभुक् जितेन्द्रियो नियत: |

कोऽरुक कोऽरुक कोऽरुक शतपदगामी च वामशायी च ||

अर्थ

[एकदा सुश्रुत जंगलात गेलेले असताना] त्यांना सुतार पक्षाचा कोरूक असा आवाज आला त्यांनी उत्तर दिले ' कोण निरोगी ,तंदुरुस्त ; स्वस्थ असतो? ' ; योग्य ते खाणारा , मोजके [जास्त न] खाणारा , वासनांवर ताबा असणारा निश्चितपणे सुदृढ असतो. [पुन्हा तोच आवाज आल्यावर ते म्हणाले ] शतपावली करणारा आणि वामकुक्षि घेणारा निरोगी असतो.

५७३. मा दद्यात् खलसङ्घेषु कल्पनामधुरागिर: |

यथा वानरहस्तेषु कोमला: कुसुमस्रज: ||

अर्थ

ज्याप्रमाणे माकडांच्या हातात नाजूक अशा फुलांच्या माळा देऊ नयेत, त्याप्रमाणे दुष्ट लोकांच्या समुहाशी सुंदर कल्पना असणाऱ्या चांगल्या गोष्टी सांगू नयेत. [सगळ बिघडवून टाकण्याचा धोका असतो.]