भाषासु मुख्या मधुरा दिव्या गीर्वाण भारती।
तस्यां हि काव्यं मधुरं तस्मादपि सुभाषितम्॥

Monday, June 15, 2026

१४७१. वेश्या रागवती सदा तदनुगा षड्‌भिरसैर्भोजनं,

१४७१. वेश्या रागवती सदा तदनुगा षड्‌भिरसैर्भोजनं,

शुभ्रं धाम मनोहरं वपुरहो! नव्यो वयः संगमः।

कालोऽयं जलदाविलस्तदपि यः कामं जिगायाऽऽदरात्,

तं वन्दे युवतिप्रबोधकुशलं श्रीस्थूलभद्रं मुनिम्॥


अर्थ :- 

जिच्या महालात वेश्या (कोशा) नेहमी प्रेमाने अनुरक्त असायची, जिथे तिचे सेवक सतत सेवेसाठी तत्पर असायचे, जिथे रोज षड्रसांनी (सहा चवींनी) युक्त उत्तम भोजन मिळायचे, जिथे राहण्यासाठी शुभ्र, सुंदर आणि मनमोहक महाल होता, जिचे शरीर अत्यंत लावण्यमय होते आणि तारुण्याचा नवा बहर (नव्य वय) व सुंदर समागम उपलब्ध होता; त्यात भर म्हणून पावसाळ्याचे (मेघांचे) रोमँटिक वातावरण होते – अशा सर्व प्रकारच्या कामोत्तेजक परिस्थितीतही, ज्यांनी आपल्या वासनेवर आणि कामावर आदरपूर्वक (दृढतेने) विजय मिळवला; आणि त्या तरुण स्त्रीला (वेश्येला) देखील सन्मार्गाचा बोध देण्यात जे कुशल ठरले, अशा त्या 'श्री स्थूलभद्र मुनींना' मी वंदन करतो.

हे सुभाषित जैन परंपरेतील एक महान आणि परम प्रतापी मुनी श्री स्थूलभद्र यांच्या अलौकिक आत्मसंयमाची आणि ब्रह्मचर्याची स्तुती करणारे आहे.

पार्श्वभूमी: दीक्षा घेण्यापूर्वी स्थूलभद्र हे 'कोशा' नावाच्या रूपवान वेश्येच्या प्रेमात होते आणि १२ वर्षे तिच्या महालात राहिले होते. दीक्षा घेतल्यानंतर, आपल्या आत्मसंयमाची परीक्षा घेण्यासाठी त्यांनी चातुर्मासाचे चार महिने त्याच वेश्येच्या महालात घालवण्याचा कठीण निश्चय केला. भोग आणि विलासाचे सर्वच साधन समोर असूनही, त्यांनी आपल्या वासनेवर पूर्ण विजय मिळवला आणि कोशा वेश्येलाही अध्यात्माचा मार्ग दाखवला.


हिन्दी अनुवाद

जहाँ वेश्या (कोशा) सदा प्रेम से आसक्त रहती थी, उसके सेवक हर पल सेवा में तत्पर रहते थे, जहाँ प्रतिदिन छह रसों से युक्त स्वादिष्ट भोजन मिलता था, जहाँ रहने के लिए श्वेत, सुंदर और मनभावन महल था, जिसका शरीर अत्यंत लावण्यमयी था और युवावस्था का नया मिलन सुलभ था; और तो और, जब बादलों से घिरा वर्षा ऋतु का कामोत्तेजक समय था – ऐसी विकट परिस्थितियों में भी जिन्होंने अपनी वासना और कामदेव पर अत्यंत आदरपूर्वक (दृढ़ता से) विजय प्राप्त की; तथा उस युवती (वेश्या) को भी सन्मार्ग का बोध कराने में जो कुशल सिद्ध हुए, उन 'श्री स्थूलभद्र मुनि' को मैं वंदन करता हूँ।

English Translation

Where the courtesan (Kosha) was always affectionately attached, her attendants were ever-ready to serve, where food rich in all six tastes (delicacies) was served daily, where there was a brilliant, beautiful, and captivating palace to reside, and an exquisite body with the fresh bloom of youth available for union; and above all, it was the rainy season cloudy and romantic – even in such a deeply enticing environment, the one who respectfully and firmly conquered all lust (desire), and who was skilled in awakening (guiding to the right path) that young woman; to that great sage 'Shri Sthulabhadra Muni', I bow down.


No comments: