६४१. ॐ नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् |

देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत् ||

अर्थ

मनुष्यामध्ये श्रेष्ठ अशा नर आणि नारायण [हे परमेश्वराचे अवतार] आणि [विद्येची] देवता असलेली शारदादेवी यांना वंदन करून जय [महाभारत प्रवचनास] सुरवात करावी.

६४०. अतिकुपिताऽपि सुजना योगेन मृदूभवन्ति न तु नीचा: |

हेम्न: कठिनस्यापि द्रवणोपायोऽस्ति न तृणानाम् ||

अर्थ

सज्जन लोक अतिशय रागावले असले तरीही [तत्त्वज्ञानाच्या] योगाने [मन समाधान करून] मवाळ बनतात. तसं हलकट लोक होत नाहीत. सोन हे कठिण असूनसुद्धा त्याचा द्राव तयार करण्याची रीत उपलब्ध आहे. पण गवत [मुळात मउ असूनसुद्धा] त्याचा रस होत नाही.

६३९. सुहृदि निरन्तरचित्ते गुणवति भृत्ये प्रियासु नारीषु |

स्वामिनि शक्तिसमेते निवेद्य दु:खं जन: सुखी भवति ||

अर्थ

आपल्या मनातलं दु:ख अगदी जवळचा मित्र; गुणी नोकर; प्रिय [आई; पत्नी; बहिण अशा] स्त्रियांजवळ किंवा सामर्थ्यवान मालकाला सांगून माणूस सुखी होतो.

६३८. कल्याणानां निधानं कलिमलमथनं पावनं पावनानां

पाथेयं यन्मुमुक्षो: सपदि परपदप्राप्तये प्रस्थितस्य |
विश्रामस्थानमेकं कविवरवचसां जीवनं सज्जनानां
बीजं धर्मद्रुमस्य प्रभवतु भवतां भूतये रामनाम ||

अर्थ

सर्व हितकारक गोष्टींचा [जणू] खजिना असं; कलियुगाच्या सर्व दोषांचा नाश करणारं; [सर्व] पवित्र गोष्टींमध्येही सर्वात पवित्र; लवकर मोक्ष स्थानी जायला निघालेल्या मुमुक्षुची [जणू] शिदोरी; श्रेष्ठ अशा कवींच्या सारस्वताचा [जणू] विसावा; धर्म रूपी वृक्षाचं बियाणं [सार] असे रामनाम आपणा सर्वांच्या कल्याणासाठी होवो.

॥श्रीराम जयराम जय जय राम॥

६३७. जाड्यं ह्रीमति गण्यते व्रतरुचौ दम्भ: शुचौ कैतवं शूरे निर्घृणता ऋजौ विमतिता दैन्यं प्रियालापिनि |

तेजस्विन्यवलिप्तता मुखरता वक्तर्यशक्ति: स्थिरे तत् को नाम गुणो भवेत्‌ गुणवतां यो दुर्जनैर्नाङ्कित: ||

अर्थ

सद्गुणी माणसांचा असा कोणता गुण आहे बरे की ज्याला दुष्टांनी नावे ठेवली नाहीत? [कितीही चांगला माणूस असला तरी वाईट लोक कुठल्याही कृत्याला नाव ठेवतातच.] संकोची असल्यास मंद असे म्हणतात; व्रताचरणाला दंभ; [कर्म] शुचितेला लबाडी; पराक्रमाला क्रूरपणा; सरळपणाला मूर्खता; गोड बोलण्याला लाचारी; स्वाभिमानाला गर्व; वक्तृत्वाला [बाष्कळ] बडबड; शान्त स्वभावाला दुर्बलता अशा प्रकारे ते सर्व चांगल्या गुणात दोष पाहतात.

६३६. यदसत्यं वदेन्मर्त्यो यद्वाऽसेव्यं च सेवते |

यद्गच्छति विदेशं च तत्सर्वमुदरार्थत: ||

अर्थ

माणूस जे खोटं बोलतो; हलक्याची नोकरी करतो; परदेशी जातो ते सगळं पोटासाठी असत.

६३५. शुभाशुभाभ्यां मार्गाभ्यां वहन्ती वासनासरित् |

पौरुषेण प्रयत्नेन योजनिया शुभे पथि ||

अर्थ

शुभ आणि अशुभ अशा दोन्ही प्रकारांनी वाहणारी वासना रूपी नदी [आपल्या चांगल्या आणि वाईट इच्छा आपण] खूप प्रयत्नपूर्वक शुभ मार्गानेच वळवल्या पाहिजेत.