९७५. अविचारयतो युक्तिकथनं तुषखण्डनम् |

निचेषूपकृतं राजन् वालुकाष्विव मूत्रितम् ||

अर्थ

हे राजा; अविचारी माणसाला तर्कशुदध विचार सांगणे, भूस कांडत बसणे आणि हलकट माणसावर उपकार करणे म्हणजे वाळूत लघुशंका करणे. [अगदी वाया]

९७४. व्याघ्रे च महदालस्यं सर्पे चैव महद्भयम् |

पिशुने चैव दारिद्र्यं  तेन तिष्ठन्ति जन्तवः ||

अर्थ

वाघ हा अत्यंत आळशी असतो; साप फार भित्रा असतो आणि [बरेचदा] दुष्ट लोक दरिद्री असतात, त्यामुळे पृथ्वीवरील बरेच जीव जगू शकतात.

९७३. सुभाषितमयैर्द्रव्यैः सङ्ग्रहं न करोति यः |

प्रस्तावयज्ञे सम्प्राप्ते कां प्रदास्यति दक्षिणाम् ||

अर्थ

ज्या माणसाकडे सुभाषित रूपी संपत्तीचा साठा नसेल तो मनुष्य गप्पाष्टक रूपी यज्ञ सुरु झाल्यावर दक्षिणा काय देईल? [ गप्पा झोडायला सुरवात झाल्यावर सुभाषितांच्या चटपटीत पेरणीने गप्पांना एकदम रंग चढतो. यज्ञात जशी दक्षिणा तशी गप्पात सुभाषित.]

९७२. उपायेन यथा व्यालो गजः सिंहोऽपि साध्यते |

भूमिष्ठाः स्वर्गमायान्ति वज्रं भिन्दत्युपायतः ||

अर्थ

जसं काहीतरी युक्तीनी साप, हत्ती आणि सिंहसुद्धा ताब्यात आणता येतात, तसंच अगदी जमिनीवर राहणारे स्वर्गात [अत्यंत सुखात] राहू शकतात आणि काहीतरी उपायाने वज्र [अत्यंत कठीण वस्तु] सुद्धा फोडता येते. [प्रयत्नांती परमेश्वर ]

९७१. कृपणेन समो दाता न भूतो न भविष्यति |

अस्पृशन्नेव वित्तानि य: परेभ्यः प्रयच्छति ||

अर्थ

कंजूष माणसासारखा उदार पूर्वी कधी झाला नाही आणि पुढे कधीही होणार नाही. [उदार माणूस स्वतः उपभोग घेईल; आणि निदान द्यायच्या वस्तूंना हात लावून ते देऊन टाकेल कंजूष मात्र] हात सुद्धा न लावता भरपूर संपत्ती दुसऱ्याला [निदान वारसाला किंवा; चोराला ; किंवा कर रूपाने राजाला] देऊन टाकतो.

९७०. उदीरितोऽर्थः पशुनापि गृह्यते हयाश्च नागाश्च वहन्ति चोदिताः |

अनूक्तमप्यूहति पण्डितो जनः परेङ्गितज्ञानफला हि बुद्धयः ||

अर्थ

सांगितल्यावर काय पशूना सुद्धा समजत. [अंकुश] टोचल्यावर घोडे काय हत्ती काय [ओझ] वाहतातच. पण हुशार मनुष्य न सांगता सुद्धा तर्कानी दुसऱ्याच्या मनातली गोष्ट ओळखतो. [पशू आणि माणूस यातला फरक म्हणजे] तीक्ष्ण बुद्धीने दुसऱ्याच्या मनातलं ओळखता येत.

९६९. उत्साहसम्पन्नमदीर्घसूत्रं क्रियाविधिज्ञं व्यसनेष्वसक्तम् |

शूरं कृतज्ञं दृढसौहृदं च लक्ष्मीः स्वयं याति निवासहेतोः ||

अर्थ

अतिशय उत्साही असणाऱ्या; चेंगटपणा न करणाऱ्या; नियम कृती यांची माहिती असणाऱ्या; व्यसन नसणाऱ्या; शूर; कृतज्ञ; मैत्री सांभाळणाऱ्या अशा [माणसाकडे] लक्ष्मी [संपत्ती] स्वतः [कायम] राहण्यासाठी येते.